Türkiye Obezite & Diyabet Cerrahisi Merkezi

Tip 2 Diyabet (Şeker hastalığı) ameliyatı için Obez olmak şart mıdır


Tip 2 Diyabet (Şeker hastalığı) ameliyatı için Obez olmak şart mıdır?

Tüm dünyada 360 milyon, Ülkemizde ise 6 milyon Tip 2 Diyabet (Şeker Hastalığı) hastası bulunmaktadır. Bu hastaların % 40’ı aynı zamanda obezite sorunu yaşamaktadır. Yani, Türkiye’de 2 milyon dörtyüzbin hem Obez hemde şeker hastası bulunmaktadır.  Bu rahatsızlıkları taşıyan kişilerde yandaş hastalılar dediğimiz; uyku problemleri, yüksek tansiyon, kalp rahatsızlıkları,  diz ağrıları, kan yağları yüksekliği, karaciğer yağlanması, cinsel ve hormonal problemler, kısırlık, bazı kanser türleri sık görülmektedir. Bu hastaların insülin ve diyabet ilaçlarına mahkûm olmaktan kurtulmaları için ameliyat yöntemleri gittikçe artan oranda etkili ve kalıcı sonuçlar sunmaktadır.

Gelişmiş ve gelişmekte olan diğer ülkelerde  olduğu gibi ülkemizde de giderek artan ve çağımızın sağlık harcamalarının önemli oranda yükselmesine neden olan, daha da önemlisi yaşam kalitesini çok düşüren Obezite ve Diyabeti kontrol altına alınması büyük önem arzetmektedir.

Yakın zamanlara kadar, şeker hastalığına sahip insanlar ömür boyu ilaç kullanmak zorunda diye biliniyordu. Ancak her alanda olduğu gibi şeker hastalığı günümüzde % 90’ların üzerinde ameliyatla kontrol altına alınabilmektedir. Özellikle gastrik by pass bu konuda başarılı sonuçlar sunmaktadır.

Gastrik By pass ile adeta mucizevi sonuçlar alınarak ameliyattan 2 gün sonra henüz kilo kaybı sağlanmamış olunan dönemde insülin iğnelerine elveda denmesi şaşırtıcı olmaktan çıkmıştır. Bu konu hala sağlık camiasında yeni bir gelişme olarak değerlendirilmektedir. Önümüzdeki yıllarda şeker hastalığının ameliyatla tedavi edildiği bilinci yaygınlaşacaktır.

  Tip 2 Diyabet (Şeker Hastalığı) Ameliyatı Sonrası Normal Beslenmeye Ne Zaman Geçiliyor.

Ameliyat için hazırlık süreci bir gün hatta birkaç saatte tamamlanmaktadır. Ameliyat 1 saat kadar sürmekte ve ameliyattan 2-3 saat sonra hastamız ayağa kaldırılarak yürütülmektedir.  İdrar sondası, burundan sonda takılmamakta ve çok nadir durumlar dışında yoğun bakım ihtiyacı olmamaktadır. Ameliyat sonrası ertesi gün su ve komposto ile başlayan beslenme bir sonra ki gün çorba ve yoğurtla devam etmektedir. Ameliyattan bir buçuk ay sonra ise hasta her şeyi yer hale gelmektedir. Bu dönemde sadece insülin iğneleri değil, aynı zamanda hipertansiyon ilaçlarıda % 80 oranında bırakılmaktadır. Çünkü kilo kaybedince genellikle tansiyon sorunuda düzelmektedir.

Şeker hastalığının ameliyattan fayda görmesini artıran bazı kriterler vardır. Bunlar;

  • Beden kitle indeksi (Body mass indeksi=BMI)’nin 35 Kg/m2’nin üzerinde olması,
  • HbA1c’nin 7’nin üzerinde olması,
  • C peptid seviyesinin normal olması,
  • HOMA-IR indeksinin yüksek olması

Son yıllarda yapılan çalışmalar ve deneyimler bu kriterlerin esnetilebileceğine dair işaretler vermektedir. Dünyanın saygın ve A grubu dergisi Obezite Surgery’nin Ekim 2015 sayısında yayınlanan bir makale bu konuda yeni ufuklar açmaktadır.  Bu makaleye göre; BMI’i 30 Kg/m2’nin altında olan 80 diyabet hastasına sleeve gastrektomi ve gastrik by pass ameliyatları yapılmış. Hastaların 1 yılın sonunda ortalama kilo kayıpları 17,2 Kg olurken, % 48,8’i şeker hastalığından kısmen veya tamamen kurtulmuş, insülin kullanan 21 hastadan 16’sının insülin ihtiyacı kalmamış. Bugüne kadar bilinenler ışığında sadece Obez olan şeker hastalarına yapılan bu ameliyatlar, Obez olmayan ancak yüksek kilolu kişilerde yapılabilecek gibi gözükmektedir. Bu açıdan yeni ufuklar açan bu durum pek çok şeker hastasına umut olacaktır.

Şeker hastalığı için ameliyattan fayda görecek hastayı belirlemek için bazı skorlama sistemleri geliştirilmektedir. Bunlarda biri ABCD (Age, BMI, C-Peptid, Duration of Diabetes) sistemidir. Bu sisteme göre 40 yaşının altında, BMI 27 Kg/m2 üzerinde, C peptid seviyesi 2,9’un üzerinde ve 8 yıldan kısa süredir şeker hastalığı bulunan kişiler ameliyattan fayda görme olasılığı yüksek hastalardır. Bunlarda C-peptid seviyesi pankras hücrelerinden insülin salınımını yansıtması bakımından önemlidir. Eğer C-peptid yüksek ve şeker hastalığı’ da var ise yeterli insülin salınmasına rağmen hücrelerde insüline direnç olduğu için kan şekeri yüksek seyretmektedir. Özellikle gastrik by pass ameliyatı insülin direncini azaltan GLP-1 gibi hormonların salınımının artışına neden olduğu için kandaki şeker yani glukoz seviyesini düşürerek şeker hastalığının iyileşmesine neden olmaktadır. ABCD skorunu etkileyen diğer bir faktör ise şeker hastalığının kaç yıldır olduğu özellikle, kaç yıldır insülin kullanımının olması durumudur. Eğer birkaç yıldır insülin kullanılıyorsa % 100’e yakın oranda şeker hastalığından kurtulmak mümkündür.  Ancak, 33 yıldır şeker hastası olup ve 10 yıldır insülin iğneleri yapan bir hastamızın ameliyattan 10 gün sonra insülini bıraktığına şahit olduk. Bu nedenle bu skorlama sistemindeki kriterleri topluca değerlendirmek ve buna göre karar vermek daha uygun olur kanısındayım.

 

Ameliyat Sonrası Çok Kilo Kaybı Oluyormu?

 

Şeker hastalığı için yapılan ameliyatlardan sonra kişinin önceki kilosuna göre değişmekle birlikte 20 ile 50 kilo arasında kilo kaybı olmaktadır. Diyelimki 160 cm boyunda 90 kilogram ağırlığındaki bir kişi 25-30 kilo verebilirken, 140 kilo olduğunda 60-70 kilogram kadar kilo verebilemektedir.

 

Kilo Kaybı Ne Zamana Kadar Sürer?

Kilo kaybı yaklaşık bir buçuk yıl kadar sürüyor. Ancak önceleri hızlı olan bu kilo kaybı zamanla yavaşlayıp 9 aydan sonra ise hemen hemen durma aşamasına geliyor.